Familie ontroerd door kwetsbare geliefden in ‘onmogelijke’ dansvoorstelling - de Gelderlander
Somber of angstig? Ga dansen, daar kikker je enorm van op. Dat ontdekten patiënten met vaak al jarenlange angst- en/of stemmingsstoornissen toen ze vorig jaar een weekje mochten dansen. De resultaten van het onderzoek naar het experiment zijn er nu en zijn veelbelovend.
4 mei 2026
door: Frank Hermans
Familie en vrienden konden hun ogen niet geloven bij de slotuitvoering. Hun geliefde bleek een wonderbaarlijke metamorfose te hebben ondergaan. Nog maar een paar dagen geleden zagen ze een bovenmatig somber of angstig iemand. Nu stond dezelfde persoon, zonder dansverleden, met een blik vol zelfvertrouwen te schitteren op de dansvloer.
Wat was hier gebeurd?
Pro Persona-psychiater Gert-Jan Hendriks, bijzonder hoogleraar Behandeling Angst en Depressie bij Ouderen aan de Radboud Universiteit, kwam op het idee. Hij zag een video van een eerder dansproject van het Arnhemse dansgezelschap Introdans.
Hendriks: „Bij de deelnemers zag je dat ze in een paar dagen veranderden van timide en teruggetrokken personen tot enthousiaste, uitbundige karakters. Een enorm contrast. Ik dacht: is dat niks voor onze cliënten? Die zijn vaak geremd, vermijden veel. Wat gebeurt er met ze als zij gaan dansen?”
Met klinisch psycholoog Lotte Hendriks en choreograaf Adriaan Luteijn van Introdans zette hij een intensieve dansweek op. Elf cliënten van Pro Persona, in de leeftijd van 22 tot 62 jaar, werden niet langer als ‘patiënt’ benaderd, maar als danser-in-wording. Vier dagen lang volgden ze het stramien van de professionele dansers: intensieve warming-ups, lange repetities en werken aan een choreografie. Tot besluit kwam er een heuse opvoering.
En?
Lotte Hendriks: „De toeschouwers waren na afloop ontroerd. Niet alleen omdat ze hun geliefde een voorstelling zagen geven, van wie ze nooit verwacht hadden dat deze dat zou kunnen. Ze waren ook ontroerd, omdat ze het echt mooi vonden.”
En de dansers zelf?
Gert-Jan Hendriks lachend: „Die hadden spierpijn.”
Lotte: „En waren meer dan trots. Al in de trainingsweek zagen we bij stemmingspeilingen dat ze zich steeds beter gingen voelen. Meer energie, meer zelfvertrouwen, meer verbondenheid met hun omgeving. Na de slotuitvoering gaven de cliënten zelfs aan een verdubbeling te ervaren van hun energieniveau, de negatieve gevoelens waren gehalveerd. Het mooie is: ook na vijf maanden gaf een groot deel van de deelnemers aan nog steeds de positieve gevolgen van het project te merken.”
Dansen als therapie, dat werkt?
Lotte: „Allereerst: dit is een kleine groep, we zijn voorzichtig met conclusies. En we zijn ook voorzichtig met het etiket therapie. Bij de patiënten hebben we aangegeven dat we het aanbod zien als een handreiking om te kijken wat in dit geval dans kan betekenen voor hun gemoedstoestand. En inderdaad, het lijkt op het eerste oog goed te werken.”
Wat is het geheim van dansen?
Lotte: „Er zijn bijvoorbeeld ook veel hardloopgroepen voor mensen die worstelen met hun mentale gezondheid. Maar dansen biedt meer dan alleen bewegen. Je moet creatief zijn. En muziek speelt een belangrijke rol. Daarvan is bekend dat dit direct invloed heeft op hoe iemand zich voelt.”
Gert-Jan: „Met dansen moet je vanaf de eerste danspas loslaten. Dat is nogal wat, zeker bij mensen die nooit uit hun schulp komen. En het gaat veel verder dan dat. Ook als je sociaal angstig bent, moet je nu iets samendoen met anderen. Je krijgt vreemde blikken op je gericht. Mensen met smetvrees moeten anderen vastpakken die bezweet zijn. Allemaal therapeutische elementen, maar meer dan therapie is dit het echte leven.”
Lotte: „Vooraf hebben we mensen gevraagd wat ze wilden bereiken met hun deelname. Natuurlijk gaven deelnemers aan te willen werken aan hun angst- en stemmingsklachten, maar verrassend genoeg gingen veel doelen verder dan dat. Ze wilden meer van zichzelf laten zien, meer zelfvertrouwen tonen, zichzelf niet meer verstoppen.”
Ook dat is gelukt?
Lotte: „Wat voor ons de échte knaller was: het dansen zorgt voor een enorme toename in het gevoel van verbondenheid. Een heel belangrijk resultaat, want opknappen van mentale problemen doe je bijna altijd in contact met de ander. Daarom was ook die afsluitende voorstelling zo belangrijk. In het nagesprek hoorden we ouders, broers, zussen en vrienden zeggen dat ze zoiets nooit eerder hadden gezien bij hun naaste. Dat zeiden ze met bewondering. Als het over verbinden gaat, gebeurde daar zoveel.”
Alle ggz-cliënten moeten gaan dansen?
Lotte: „Het is een middel om mensen in beweging te krijgen, maar we zien het nog niet als vervanging van zorg. We hebben nog heel wat uit te pluizen om te kunnen benoemen wat er nou precies werkt met dansen, voordat we dansen als onderdeel van een behandeling aanbieden.”
Gert-Jan: „Maar dit project leert ons wel hoe belangrijk het is dwarsverbanden te leggen met de samenleving. In dit geval zijn een aantal cliënten lid geworden van een dansgezelschap. Die vonden dit zo leuk om te doen, dan ben je automatisch bezig om verbindingen te leggen. Dat kan veel vaker, al vroeg in de behandeling moeten we hier aandacht aan besteden. Niet alleen met dansen, maar bijvoorbeeld ook met toeleiden naar werk dat een cliënt zinvol vindt.”
Het dansproject krijgt in december een vervolg. Dan gaat een nieuwe groep ggz-cliënten dansen onder leiding van Introdans.
